نقش کنسولها در حال تغییره آیا افزایش قیمتها پایان دوران کنسولهاست؟
در صنعت، موجی از نگرانی در حال شکلگیری است. ما در دورانی زندگی میکنیم که مثلش رو تا حالا ندیدیم، و آیندهی کنسولها هم زیر سوال رفته. دلیلش هم واضحه: قیمت ، پنج سال از شروع این نسل گذشته، اما هیچوقت قیمت کنسولها تا این حد بالا نبوده. معمولا انتظار داریم با گذشت زمان، بهخاطر پیشرفت تولید و کاهش هزینهها، هم اندازهی دستگاهها کوچیکتر بشه هم قیمتشون پایینتر بیاد. ولی این بار، داستان فرق کرده.
الان برای خرید یه Xbox Series X معمولی در آمریکا باید حدود ۱۵۰ دلار بیشتر از قیمت زمان عرضه پرداخت کرد (این افزایش قیمت از ۱۱ مهر اعمال شده)، و برای Xbox Series S هم ۱۰۰ دلار بیشتر. توی بریتانیا هم قیمت Xbox Series X حدود ۵۰ پوند و Xbox Series S حدود ۱۰۰ پوند بیشتر از زمان عرضهشونه. و این فقط مربوط به ایکسباکس نیست، چون قیمت PlayStation 5 هم در آمریکا و اروپا افزایش پیدا کرده. این اولین نسلیه که یه کاربر اولیه میتونه با فروش کنسول خودش حتی سود کنه.
مایکروسافت اعلام کرده که نسل بعدی سختافزار خودش رو میسازه که شامل یه کنسول جدید هم میشه، و احتمالا سونی هم مشغول توسعهی نسل بعدی پلیاستیشن خودشه. اما سوال اینه که چقدر این برنامهها قطعی هستن؟
ممکنه این فقط یه دورهی موقت باشه؟ شاید اگه اوضاع اقتصادی دنیا بهتر بشه و تورم و تعرفهها پایین بیان، قیمتها هم دوباره به روال عادی برگردن. اما اگه این اتفاق نیفته چی؟ اگه این شرایط تبدیل به روندی دائمی بشه چی؟ آیا ممکنه قیمتها باز هم بالا برن؟ اونوقت چند نفر میتونن همچین دستگاهی بخرن؟ اگه کمتر کسی بتونه بخرتش، اصلا ساختش منطقیه؟ آیا این میتونه شروع پایان تولید سختافزارهای جدید باشه؟
برای پیدا کردن جواب، با چند تا کارشناس صحبت شده: “مت پیسکاتلا” از موسسه Circana Research، “پیرز هاردینگ رولز” از Ampere Analysis، و “کریس درینگ” روزنامهنگار باسابقهی حوزهی بازیها. و جالبه که هر سه یه حرف مشترک زدن: “نگران نباشید.”
کریس درینگ میگه: “ما بارها همچین شرایطی رو دیدیم. یادمه یه زمانی میگفتن دوران بازی روی PC تموم شده. یادمه میگفتن کنسولهای دستی مردن. ولی امروز هیچکس همچین حرفی نمیزنه.”
پیرز هاردینگ رولز هم اضافه میکنه: “سالهاست که از مرگ کنسول صحبت میشه، ولی این صنعت همچنان زنده و پررونقه.”
مت پیسکاتلا هم میگه: “تا آیندهای قابل پیشبینی، همیشه بازاری برای کنسولهای جدید وجود داره، برای اجرای بازیهای جدید روی صفحهنمایشهای تازه.”
اما با همهی اینها یه نکتهی مهم هست: کنسولها نمردن، ولی شیوهی فروششون و کل مدل کسبوکارشون داره تغییر میکنه. به قول درینگ، “نقش کنسول داره تغییر میکنه.”
حالا قبل از اینکه وارد اون بحث بشیم، باید ببینیم چرا این اتفاق افتاده و چرا قیمتها بالا رفتن. چند سال اخیر پر از بیثباتی سیاسی بوده. جنگها ، چه واقعی چه تجاری ، هزینهی ساخت و حمل کالاها رو بالا بردن. یکی از بزرگترین عواملش، تعرفههای سنگینیه که دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، برای کالاهای وارداتی وضع کرده. این یعنی کنسولها یا قطعاتی که خارج از آمریکا ساخته میشن، باید اون هزینهی اضافه رو جبران کنن.
اما این فقط مربوط به آمریکا نیست. تورم جهانی و بحران هزینههای زندگی روی اروپا و بقیهی کشورها هم اثر گذاشته. مایکروسافت وقتی افزایش قیمت Xbox رو در ۱۱ مهر اعلام کرد، دلیلش رو “تغییر در شرایط کلان اقتصادی” دونست.
سونی هم وقتی در اردیبهشت امسال قیمت پلیاستیشن رو در اروپا بالا برد، گفت دلیلش “شرایط اقتصادی سخت، شامل تورم بالا و نوسان نرخ ارز” بوده. مایکروسافت هم همون ماه در سطح جهانی قیمت ایکسباکسها رو افزایش داد و گفت این تغییر به خاطر “شرایط بازار” انجام شده.
اما بعضیا میگن این فقط یه تصمیم اقتصادیه، نه اجبار. رئیس سابق Blizzard یعنی “مایک یبارا” اخیرا گفته مایکروسافت داره از افزایش تعرفهها به عنوان یه بهانه استفاده میکنه.
اون گفته: “افزایش قیمت کنسولها به خاطر تعرفه نیست، به خاطر سوددهی شرکته. دلیل اصلی اینه که سود شرکتها اونقدری که باید نیست و مشکل خیلی عمیقتر از تعرفههاست.”
کریس درینگ هم با این حرف موافقه: “در گذشته شرکتها حاضر بودن روی سختافزار ضرر بدن چون توی فروش بازیها و نرمافزارها سود میکردن. ولی این معادله در سال ۲۰۲۵ جواب نمیده.”
هاردینگ رولز هم میگه: “الان شرکتها تمایل کمتری دارن که افزایش هزینههای زنجیره تامین رو خودشون جبران کنن، چون تمرکز اصلی روی سودآوریه.”
به زبان ساده، وقتی مایکروسافت نسل جدید رو با قیمتهای پایین ۲۵۰ پوند برای Xbox Series S و ۴۵۰ پوند برای Series X شروع کرد، داشت از سود خودش میگذشت تا مردم رو به خرید Xbox ترغیب کنه، چون هر چی کنسول بیشتری بفروشه، بازی و اشتراک بیشتری هم میفروشه. ولی فروش Xbox در این نسل اونطوری که انتظار داشت پیش نرفت. به گفتهی درینگ “بعضی ماههای امسال، مایکروسافت یکی از پایینترین فروشهای تاریخش رو تجربه کرده” و نتونسته با فروش PlayStation 5 رقابت کنه. برای همین، تصمیم گرفت بازیهاش رو روی PS5 هم منتشر کنه تا بازار جدیدی پیدا کنه.
این تصمیم، در دوران غیرقابل پیشبینی امروز، حرکت بزرگی بود. پیسکاتلا یادآوری میکنه که “الان تو شرایط عادی بازار نیستیم”. هر سه کارشناس احتمال افزایش دوبارهی قیمت کنسولها رو رد نمیکنن.
هاردینگ رولز میگه: “امیدوارم اینطور نشه، ولی نمیتونم احتمالشو رد کنم.”
اما آیا ممکنه قیمتها پایین بیان؟
درینگ جواب میده: “در سال ۲۰۲۵ بعیده همچین پیشبینیای بشه کرد.”
هاردینگ رولز هم میگه: “فکر میکنم نگرش شرکتها به فروش کنسولها بهطور اساسی تغییر کرده. قبلا در پایان چرخه عمر یه کنسول، قیمتش به حدود نصف قیمت زمان عرضه میرسید، ولی حالا بهنظرم دیگه نباید انتظار همچین الگویی داشته باشیم. کاهش قیمتهای منظم احتمالا به گذشته تعلق دارن.”
با اینکه همهی اینها تصویر نگرانکنندهای نشون میده، اما دلایلی هم برای خوشبینی وجود داره. یکی از اونها Nintendo Switch 2 هست. این کنسول در سال جاری به سریعترین فروش تاریخ بین دستگاههای بازی تبدیل شد و فقط در چند روز ۳.۵ میلیون دستگاه فروخت. از طرفی، با رشد سرویسهای اشتراکی و خریدهای درونبرنامهای، شرکتهای بازیسازی با وجود کاهش فروش سختافزار، درآمد بیشتری دارن.
با این حال، درینگ میگه: “اما در کل، موجی از نگرانی در صنعت وجود داره.”
فروش کنسولها در حال افت کردنه. طبق گفتهی پیسکاتلا، فروش Xbox و PlayStation در این نسل کمتر از نسلهای قبله و در آمریکا حتی نزدیک به پایینترین میزان فروش در سالهای ۱۳۸۵ و ۱۳۹۲ شمسی شده. افزایش قیمتها هم بدون شک این افت رو تشدید میکنه. موفقیت Switch 2 ممکنه بخشی از این مشکل رو جبران کنه، ولی موضوع اصلی اینه که بازار کنسولها دیگه در حال رشد نیست، بلکه به بلوغ رسیده.
پیسکاتلا میگه: “کنسولها در حال مرگ نیستن، ولی دیگه بخش رشد بازار نیستن. به همین دلیل شرکتهای سازنده دارن تلاش میکنن محصولات و برندشون رو فراتر از کنسولها گسترش بدن.”
و این ما رو برمیگردونه به جملهی اول: “نقش کنسول داره تغییر میکنه.”
کریس درینگ توضیح میده: “وقتی بچه بودیم، کنسولها دروازهی ورود به دنیای بازی بودن (در کنار آرکیدها). اما امروز، اون نقطهی شروع شده موبایل و تبلت. الان کنسولها تبدیل شدن به دستگاههای لوکس. در نتیجه، سن بازیکنها هم بالاتر رفته. حالا برای شرکتهایی مثل سونی، مایکروسافت و نینتندو، سوال اینه: چطور میتونن بازیکنهای موبایلی رو به کنسول جذب کنن؟ چطور باید نیازهای بازیکنهای مسنتر رو برآورده کنن؟ و در نهایت، چه چیزی کنسول رو از PC متمایز میکنه؟”
دستگاههایی مثل Steam Deck از Valve که الهامگرفته از Switch هست، تلاشی برای پر کردن فاصلهی بین کنسول و PC انجام دادن. شرکتهای دیگه هم دارن وارد این حوزه میشن، مثل مایکروسافت که بهزودی مدل جدیدی به نام ROG Ally X با برند Xbox عرضه میکنه و از قابلیت Play Anywhere (یه بار بخر، همهجا بازی کن) استفاده میکنه. در کنار این، مایکروسافت مشغول کار روی سختافزار نسل بعدی Xbox هم هست.
دوباره باید گفت: ما در زمانهای بیسابقه زندگی میکنیم. از دوران قرنطینهی کرونا که باعث رشد انفجاری صنعت بازی شد تا حالا که هزاران توسعهدهنده شغلشون رو از دست دادن. هزینهی ساخت بازیها به سطحی غیرقابلپایداری رسیده و تقریبا همهی بخشهای صنعت سنتی بازی ، از توسعه و رسانه تا انتشار دارن با شرایط جدید دستوپنجه نرم میکنن.
زمانهای سختی پیش رو داریم. شاید دوران بازی روی کنسول برای همیشه در حال تغییر باشه. شاید هم همین حالا تغییر کرده.
منبع : eurogamer
